Een goed functionerende composthoop verrijkt de tuinbodem en voorkomt afval, maar een onaangename geur kan het hele proces verstoren. Veel mensen ervaren zo’n stank zonder directe oorzaak te zien. Wat vaak over het hoofd wordt gezien is een klein, maar cruciaal detail in het beheer van de compost. Het begrijpen en herstellen van het evenwicht in de composthoop zorgt niet alleen voor een prettige geur, maar maakt van het afval een waardevolle bron voor iedere tuin.
De geur van compost: indicator van het evenwicht
De geur die uit een composthoop opstijgt, geeft veel weg over het interne proces. Gezonde compost ruikt naar vochtige aarde, wat duidt op een aerobe afbraak: micro-organismen werken efficiënt door voldoende zuurstof in de hoop. Indien er echter een penetrante, rottende geur ontstaat – vergelijkbaar met rotte eieren – dan is er iets uit balans, meestal het zuurstof- of vochtgehalte. Zulke stank wijst op een proces waarbij anaërobe bacteriën de overhand nemen en stoffen zoals zwavelwaterstof en methaan produceren.
Vochtbalans als sleutel tot succesvolle compost
Een veelvoorkomende, maar vaak vergeten oorzaak van deze geurproblemen is een verkeerde vochtbalans. Te veel water in de compost zorgt ervoor dat micro-organismen die zuurstof nodig hebben, verdrinken. Dit gebeurt bijvoorbeeld na sterke regenval of wanneer veel natte keukenresten worden toegevoegd zonder tegengewicht in de vorm van droog materiaal. Door een gebrek aan lucht omsluiten natte klonten de compost, waardoor anaerobe omstandigheden ontstaan en de afbraak stagneert.
Het belang van bruin materiaal
Het toevoegen van bruin materiaal zoals bladeren, takjes of versnipperd karton is essentieel voor de structuur en de juiste koolstof-stikstofverhouding (C/N-verhouding). Zonder deze droge bestanddelen zakt de hoop in elkaar, vermindert de circulatie van zuurstof en kunnen vochtige zones ontstaan waar slechte bacteriën welig tieren. Bruine materialen absorberen overtollig water en creëren ruimte voor lucht, wat het composteringsproces ten goede komt.
Luchtcirculatie voorkomt stank
Goede luchtcirculatie is essentieel om het composteringsproces gezond te houden. Wanneer de compost teveel samendrukt of nat wordt, ontbreekt er zuurstof in het hart van de hoop. Door met regelmaat de compost om te zetten, wordt niet alleen het materiaal gemengd, maar ook lucht ingesloten, waardoor het milieu voor aerobe microben optimaal blijft. Compactie van compost kan hierdoor tijdig aangepakt worden.
Lasagne techniek: snelle oplossing bij problemen
Komt er toch een onaangename geur vrij, dan kan de zogenaamde lasagne techniek binnen korte tijd verbetering brengen. Hierbij worden lagen natte, groene materialen afgewisseld met droge, bruine materialen. Deze methode brengt structuur, zorgt snel voor een betere zuurstofinbreng en brengt de juiste balans tussen vocht en droogte terug in de compost. Het resultaat is dat slechte geuren verdwijnen en het composteringsproces opnieuw vlot verloopt.
Stank uit de composthoop is dus geen toeval, maar bijna altijd het gevolg van te veel vocht en te weinig bruin materiaal. Door deze details te controleren en te herstellen, verandert een malodeurend afvalmengsel al snel weer in vruchtbare compost voor de tuin.
