Op een doordeweekse avond, verlicht door het blauwe scherm van een laptop, schuiven de fiches van een pokerspel traag over de keukentafel. Iemand bestudeert zijn kaarten, glimlacht zelfverzekerd, overtuigd dat hij het spel volledig in de hand heeft. Toch verliezen zelfs de scherpste geesten hier regelmatig—en niet door een gebrek aan kansberekening of logisch inzicht. Er sluipt iets onzichtbaars door de kamer, onopvallend maar allesbepalend voor de afloop.
Zelfverzekerd, maar niet onaantastbaar
De sfeer rondom een speeltafel is meestal geladen met het gevoel van controle. Wie houdt van pokeren of sportweddenschappen, herkent het: de overtuiging dat slimme keuzes en ervaring het verschil maken. Maar net op die momenten kunnen juist deze strategen extra kwetsbaar zijn. Niet alleen hun kennis telt mee, maar ook een subtiel psychologisch samenspel in hun hoofd—en dat laat zich niet zo makkelijk sturen.
Narcisme en de val van het strategische denken
Strategische spelers geloven vaak dat hun vaardigheden hen onderscheiden van de massa. Ze zetten niet alleen op winst in, maar zoeken soms ook sociale erkenning—het bewijs dat ze slimmer of handiger zijn dan anderen. Hier komt narcisme als factor om de hoek kijken. Het gaat niet om grootheidswaanzin, maar om een lichte neiging zichzelf slimmer te achten dan het gemiddelde. Tegelijk broeit in diezelfde hoofden het idee dat geluk op een of andere manier vaker aan hun kant staat.
Juist mensen met deze trekken lopen risico op problematisch gokken. Onderzoek wijst uit dat vooral bij strategische spellen narcisme de kans vergroot op verlies en mogelijke problemen. De sterke overtuiging van controle transformeert dan in een valkuil: men overschat de eigen grip op het toeval en onderschat hoe groot de rol van het lot blijft.
De kracht van illusies en sociale status
Niet iedereen gokt vanuit dezelfde motivatie. Sommige mensen kiezen stug voor kansspelen waar logica weinig waarde heeft: kraskaarten, loterijen, roulette. Anderen voelen zich juist tot strategieën aangetrokken en genieten ervan als hun slimme zetten akkoord krijgen van anderen. Strategisch spelen geeft hen het gevoel erbij te horen, gewaardeerd te worden. De illusie van controle wordt gevoed door kleine succeservaringen, waardoor nederlagen nog moeilijker te verkroppen zijn.
Dat psychologische profiel blijkt opmerkelijk gelijkend binnen spelersgroepen. Of men nu uitsluitend strategisch speelt of afwisselt met pure kansspelen: bijna iedereen denkt net iets meer geluk te hebben dan de rest, en vrijwel iedereen schat zijn eigen vaardigheid hoger in dan objectief gerechtvaardigd is.
Gevolgen en preventie: meer dan cijfers
Wat begint als een onschuldig spel kan ongemerkt doorslaan. De charme van een strategisch spel is dat het risico op verlies niet altijd serieus genomen wordt, juist door die positieve sociale status. Toch kan problematisch gokken emotionele onrust en sociale spanning veroorzaken. Familieleden kunnen zich zorgen maken en financiële tegenvallers laten hun sporen na.
Preventie alleen via waarschuwingen over geldverlies blijkt weinig effectief. Nieuwe inzichten onderstrepen dat de positieve beeldvorming rond strategische spellen doorbroken moet worden, evenals het idee dat intelligentie of ervaring beschermen tegen problemen. Interventies moeten zich niet alleen richten op het gedrag aan de speeltafel, maar vooral op de onderliggende denkfouten en vormen van narcisme die aan de basis liggen.
Een subtiele kwetsbaarheid
De aantrekkingskracht van strategische spellen blijft groot. Ze bieden spanning, uitdaging en soms voldoening—maar ze spelen zich af op het kruispunt van vaardigheid en zelfbedrog. De beste spelers zijn zich daarvan bewust. Want waar intelligentie een troef lijkt, kan het zelfvertrouwen dat eruit voortvloeit onbedoeld deuren openen naar vergissingen en verliezen die niemand van tevoren kon voorzien.
