Ochtendlicht valt schuin over het gras. Tussen de dauwdruppels, slingerend in het kortgemaaide groen, zie je die minuscule hoopjes aarde, spiraalsgewijs opgebouwd. Niet iedereen merkt ze op. Toch vertellen ze iets belangrijks, een verborgen verhaal dat nét onder de oppervlakte van je tuin leeft. Wat ze precies verraden over de bodem, blijft op dat moment nog even in de lucht hangen.
Sporen van activiteit na een zachte regen
Na een warme ochtendbui lijkt het gazon plots bezaaid met kleine turriculen. Wie door zijn tuin loopt, ontkomt er niet aan. De aarde lijkt daar losser, voller en bijna poreus, met telkens die kleine hoopjes als stille getuigen. Hun aanwezigheid valt op in het voorjaar, wanneer de groei losbarst, maar ook op herfstdagen met zware wolken en geurige lucht.
De zachte montage van deze hoopjes is het werk van regenwormen. Hun leven voltrekt zich onzichtbaar, diep tussen wortels en kruimels grond. Bij gunstige omstandigheden – vocht, rust, rijkdom aan plantenresten – komen ze 's nachts dichter bij de oppervlakte, en laten hun sporen net daar achter.
Waar wormen zijn, leeft de bodem
Niet elke tuin herbergt zoveel wormenactiviteit. Zanderige stroken, plekken waar de zon dagenlang brandt, en borders onder het regime van kunstmest blijven merkwaardig leeg. Hier daarentegen zijn de turriculen talrijk. Dat betekent iets: er is leven, er circuleren voedingsstoffen en de bodem krijgt de kans zichzelf telkens opnieuw op te bouwen.
Voor de tuin zelf is dat een zegen. De turriculen bestaan uit fijngemalen, vruchtbare grond, veel rijker nog dan de aarde eromheen. Hierin schuilen stikstof, fosfor, kalium en mineralen als calcium en magnesium. Al deze stoffen belanden, zonder omweg, waar de planten ze het meest nodig hebben. Het wijde netwerk van wormengangen helpt de wortels bovendien ademen en zorgt dat regenwater zijn weg vindt, diep de aarde in.
Overlast of rijkdom?
Een strak gazonliefhebber fronst soms bij het zien van die hoopjes. Toch blijkt elk spoor een vorm van natuurlijke bemesting. Met een simpele hark strijk je ze over het gras, waarna ze snel verdwijnen in de bodem. Wie potgrond of borders wil verrijken, kan ze zelfs verzamelen en verspreiden. Op droge dagen mengt het zich haast moeiteloos met het zand – zonder de structuur of het evenwicht te verstoren.
Voor wie hecht aan een effen grasmat, is er nog een alternatief: beluchten. Met een prikker of schoenen voorzien van noppen beperk je het aantal nieuwe turriculen, maar blijven de wormen onaangetast. Zo blijft het leven dat het bodemweefsel opbouwt én onderhoudt, gewoon doorgaan onder je voeten.
Teken van een robuuste tuin
Onzichtbaar voor het blote oog wordt hier dag na dag een kringloop voltrokken. Wormen zijn de stille motor achter een gezonde tuin, hun sporen vertellen van evenwicht en vruchtbaarheid. Turriculen zijn niet zomaar toevallige vegen aarde: ze zijn tekens van welvaart diep in de bodem.
Wie deze hoopjes ontdekt, hoeft geen haast te maken ze te verbergen. Ze illustreren een tuin die zichzelf voedt, herstelt en – vaak zonder dat wij dat zien – vitaal blijft. Zo levert de natuur dagelijks bewijs van veerkracht, voor wie kijkt naar de details vlak onder het gras.
