De fles extra vierge olijfolie staat doorgaans achter in het keukenkastje. Het licht raakt het glas nauwelijks, de dop zit stevig vast. Toch wordt bij het bereiden van het avondeten telkens weer de vertrouwde zonnebloem- of kokosolie uit de rij gepakt. Waar blijft die olijfolie? Verhaal en wetenschap komen samen wanneer duidelijk wordt dat deze olie, vaak weggeschoven, veel meer kan zijn dan enkel een smaakmaker voor de salade. Wie goed kijkt, ziet een stille revolutie borrelen op laag vuur.
Een keuken vol keuzes en gewoontes
Olie sissen in een pan, vis en groenten glijden in het vet. Zo vertrouwd als de ochtendkoffie: elke dag opnieuw moet er gekozen worden waarmee er gebakken en gebraden wordt. De meeste keukens hebben meerdere flessen staan; sommige worden enkel gebruikt op feestelijke avonden. Maar achter het alledaagse ritueel schuilt meer nuance dan veel mensen beseffen. Extra vergine olijfolie, zo beweren deskundigen, heeft kwaliteiten die zelden volledig benut worden. Toch blijft het beeld hardnekkig dat olijfolie enkel koud mag worden gebruikt.
De best bewaarde troef: gezonde vetzuren en kracht in de hitte
Wie goed kijkt naar het label op een fles olijfolie, ziet soms woorden als “onbewerkt” of “mechanisch geperst”. Dat is niet zomaar marketingtaal. Extra vergine olijfolie bevat van nature enkelvoudig onverzadigde vetzuren en antioxidante polyfenolen, stoffen die een beschermend effect op het lichaam kunnen hebben. Ondanks hardnekkige geruchten blijkt de olie opmerkelijk stabiel bij verhitting. Zelfs bij bakken of kort braden blijven de gezonde bestanddelen in hoge mate intact. Het idee dat olijfolie snel zou oxideren of giftig zou worden, wordt zo steeds meer ondermijnd.
Waarom juist deze olie?
Niet alle vetten zijn gelijk. Veel plantaardige oliën zijn sterk bewerkt, geraffineerd of gemengd. Hierdoor gaan waardevolle voedingsstoffen verloren of raken smaken vervlakt. Bij extra vergine olijfolie blijven de meeste voedingstoffen behouden dankzij de koude persing en het ontbreken van chemische behandelingen. Deze olie is feitelijk wat dichterbij “sap van de vrucht” dan bij een industrieel product. De smaak verschilt van regio tot regio, maar het gezondheidsprofiel blijft constant: goed voor hart, hersenen en spijsvertering.
Wat telt bij het kiezen?
Niet elke fles is een schot in de roos. De olie in een dikke, donkere glazen fles beschermt de polyfenolen beter tegen licht. Kwaliteit betekent vaak ook: puurheid, een duidelijke herkomst en een niet te lage prijs. Let op vage blends of verdunde producten; daarmee dieet men zichzelf tekort. Bewaar vette vingerafdrukken op het glas of niet, de echte waarde zit binnenin.
Wanneer toch voor een alternatief kiezen?
Er zijn momenten waarop het gerecht om een neutrale smaak en een hogere hittebestendigheid vraagt. In zulke gevallen wordt avocado-olie interessant. Die olie geeft weinig aroma af en kan zelfs bij frituren of grillen overeind blijven. Wie echter naar kokosolie of industriële mengsels grijpt, kiest eerder voor verzadigde vetten of omega-6-rijke oliën. Die verdienen geen dagelijkse hoofdrol.
Tot slot
In menige keuken is het nog even wennen om die fles olijfolie naar het fornuis te halen. De wetenschap onderstreept intussen overtuigend dat dit één van de meest doordachte keuzes is voor wie gezondheid en smaak wil combineren. Niet schreeuwerig, maar gestaag groeit zo een nieuw keukengebruik: met een scheut extra vergine olijfolie niet alleen voor de salade, maar juist ook voor dagelijks koken.
