In februari ontwaakt het bos en verschijnen er opvallende rijen rupsen langs bospaden: een betoverende processie die onschuldig lijkt, maar een acuut gevaar vormt voor honden. Deze zogenaamde processierupsen dalen massaal uit hun cocons in naaldbomen af en hun aanwezigheid betekent mogelijk levensgevaar voor viervoeters. Op het eerste gezicht een natuurfenomeen, maar achter het schouwspel schuilt een risico waar menig wandelaar zich amper van bewust is.
Het ontstaan en de risico’s van de processierups
Ieder jaar vormen processierupsen vanaf de eerste zachte temperaturen in februari opvallende rijen op de bosgrond. Na een winter in hun kenmerkende witte nesten, verlaten de rupsen de boomtoppen om zich ondergronds te verpoppen. Op het moment dat veel mensen graag een frisse lentewandeling maken, verandert de bosbodem in een risicovolle zone voor honden. Want wat een fascinerende rij lijkt, is in werkelijkheid een bron van acuut gevaar.
Onzichtbaar gevaar: microscopische haren verspreiden gif
De aantrekkingskracht die bewegende rupsen hebben op honden verklaart deels het gevaar. De reukzin van een hond maakt hem nieuwsgierig, waardoor hij vaak te dicht bij de rups komt. Toch schuilt het grootste risico niet in direct contact. Bij stress scheiden processierupsen massaal urticante, oftewel irriterende, haren af. Deze haren zijn microscopisch klein, extreem licht en drijven zelfs met het kleinste briesje door de lucht.
Een enkel snuffelmoment of zelfs enkel de nabijheid van de rups volstaat al voor besmetting: de haren hechten zich aan de slijmvliezen in de bek, neus of ogen van een hond. Zelfs rupsen verscholen in gras of bladeren maken een boswandeling tot een potentiële gevarenzone.
Hoe de toxine van de processierups levensbedreigend kan zijn
De harige projectielen van de rups bevatten thaumatopoïne, een eiwit dat krachtige necrotische en ontstekingsreacties veroorzaakt. Na contact ontstaat er snel een heftige reactie: zwelling van de tong, overmatig speekselen of het wrijven met de poten zijn waarschuwingssignalen. Het grootste risico: het opzwellen van de tong of luchtpijp, waardoor een hond kan stikken. In ernstige gevallen leidt de toxine zelfs tot afsterven van delen van de tong. Dit kan permanente voedsel- en drinkproblemen veroorzaken en leidt tot blijvend lijden.
Snelle en correcte reactie bij een incident
Indien er een vermoeden is van contact tussen hond en processierups, is onmiddellijke actie noodzakelijk. Zelf behandelen is onverstandig: geen experimenten, geen huismiddeltjes en vooral niet wrijven. Alleen professioneel spoelen met water zonder wrijving en een spoedig bezoek aan de dierenarts kan verdere schade voorkomen. De juiste behandeling bestaat meestal uit injecties met corticoïden en antihistaminica.
Preventieve waakzaamheid tijdens boswandelingen
Voorkomen blijft de beste aanpak. Honden aangelijnd houden, kleine honden dragen en nimmer een processie fotograferen of de rupsen aanraken. Zelfs het platstampen van een rups kan een toxische wolk veroorzaken. Twijfel of vermoeden van contact? Altijd direct een dierenarts consulteren, want uitstel kan fatale gevolgen hebben.
Het jaarlijkse schouwspel van de processierups vormt een ernstig risico dat elk voorjaar opduikt in bossen en natuurgebieden. Kennis, alertheid en correcte respons zijn essentieel om de gezondheid en het welzijn van honden te beschermen tegen deze verborgen dreiging.
