Een lome vooravond, straatlichten bloeien op. Binnen draait ergens een computer, warm aanvoelend onder je hand. Op dezelfde planeet, verspreid tussen weiden, buurten en bedrijventerreinen, rijzen al jaren anonieme, gigantische datacenters uit de grond. Maar terwijl de honger naar rekenkracht blijft groeien, kijken ingenieurs en visionairs steeds vaker omhoog, naar een hemel die nooit écht donker is. Daar, zeggen sommigen, lonkt een onzichtbare belofte – en onontgonnen risico’s.
Iets waar niemand over struikelt
In kantoorruimtes en op bouwplaatsen gaat het werk verder zoals altijd. Toch zijn er plannen gesmeed die zich onttrekken aan de lokale realiteit. Op aarde blijft bouwen lastig, zeker als datacenters rijen aan huizen en akkers bedreigen of de stroomprijs omhoog duwen. Grond is duur. Buren mopperen. Regelgeving stuurt wie waar mag bouwen – en steeds vaker is het antwoord: “Hier liever niet.”
Dus klinken er stemmen die het anders willen aanpakken. Hoog boven de stadsrand hangt de ruimte, grensloos en koud, met overvloedig zonlicht dat nooit dooft. Hier bestaan geen nachten, geen protesterende buren, geen gemeenteraad die zegt nee. Alles lijkt mogelijk voor wie durft te verhuizen naar de lege vlakte van een baan om de aarde.
Sommige dromen worden echt gelanceerd
Waar het bij praat blijft op aarde, vullen bedrijven als SpaceX, Blue Origin en een handvol onbekende startups hun agenda met échte lanceringen. Een enkele test-satelliet – niet groter dan een koelkast, maar volgevoed met AI-processoren – cirkelt ondertussen voor het eerst rond onze planeet. Grote broers, zoals Google, denken hardop na over zongevoede infrastructuur in de ruimte.
Het idee is eenvoudiger dan het klinkt: gebruik alleen zonne-energie, vang zoveel mogelijk licht, en stuur data razendsnel via lasertechnologie naar de aarde. Geen koelingssystemen die brommen en energie slurpen. Nauwelijks loketten of vergunningen. Niet enkel Amerikaans – iedereen met een satelliet kan aansluiten.
Wie optelt, moet ook aftrekken
De voordelen lijken glashelder. Toch vragen kenners zich af wat we eigenlijk meenemen – of achterlaten. Elke raketlancering, hoe efficiënt ook, blaast vervuiling tot aan de rand van de dampkring. Serverracks zijn zwaar. Zelfs een herbruikbare Starship van SpaceX moet tientallen keren opstijgen om alles in de kringloop te krijgen.
Ondertussen blijven echte problemen: straling, hitte en koude die elektronica snel doen slijten. Botsingen met ruimtepuin zijn geen theorie, maar een onherroepelijk risico als alles vollopen. Wie deze systemen onderhoudt, zal ingenieuze robots moeten ontwerpen of mensen de ruimte insturen. Ieder onderdeel dat sneuvelt, vergt een reis terug de dampkring in – en weer eruit.
Meerdere cirkels, onbekende uitkomst
Grotere, slimmere AI-systemen beloven een exponentiële groei van alles. Wie een stap terugzet, ziet echter een landschap vol blinde vlekken: verborgen milieukosten, sociale en economische kanttekeningen, ecosystemen die veranderen zonder dat iemand het meteen merkt.
In de ruimte bestaat geen wind om stof weg te vegen, geen traditie om overlast te beperken. Wat eenmaal draait, kan decennia in de schaduw blijven werken of ongemerkt een netwerk van afhankelijkheid creëren. Elke nieuwe satelliet is een schakel – maar niemand vertelt waar de laatste schakel ophoudt.
Anders kijken naar het evenwicht
Waar men vroeger alleen omhoog keek met dromen, worden nu cijfers en gevolgen gewogen op een schaal die tot kort geleden ondenkbaar leek. Het streven naar altijd meer rekenkracht – ver, schoon en ogenschijnlijk zonder grenzen – schuift langzaam samen met de erkenning dat zelfs het meest briljante plan struikelt over de werkelijkheid van ecosystemen en samenlevingen. Wie de ruimte kiest, ontwijkt vertrouwde obstakels, maar vindt onderweg onbekende bergen. Het antwoord op de vraag wie er baat bij heeft, blijft zo nog even zweven.
