Wanneer de winter zijn intrede doet, blijken veel merels de voedertafels links te laten liggen. Dit gedrag zorgt ervoor dat deze vogels hun normaal voedingspatroon moeilijker kunnen volgen, met potentieel ernstige gevolgen voor hun overleving en het ecologische evenwicht in tuinen en parken.
Waarom merels voedertafels vermijden
Merels zijn van nature grondvoedende vogels. Hun lichaamsbouw, met sterke poten en een scherpe blik, is perfect afgestemd op het zoeken naar voedsel tussen bladeren en de strooisellaag. Instinctief keren ze bladeren om en pikken ze tussen gevallen takjes, in plaats van te klimmen of hangende voedersystemen te gebruiken zoals kool- en pimpelmezen. Dit natuurlijke foerageergedrag verklaart waarom ze in de winter vrijwel geen interesse tonen in hoog geplaatste voedertafels.
De rol van bladeren en een natuurlijk microklimaat
Een dikke laag bladeren op de grond is voor merels essentieel. Onder dit bladerdek ontstaat een microklimaat dat de vorst op afstand houdt omdat organisch afval de bodem licht verwarmt en voorkomt dat deze volledig bevriest. Hierin schuilen wormen, insecten en zaden – precies de voedingsstoffen die merels nodig hebben. In tegenstelling tot veel andere tuinvogels die kunnen overstappen op harde zaden en vetten, zijn merels voor hun eiwitten en vocht vooral aangewezen op bodemdieren.
Fysieke beperkingen en voedselvoorkeuren
De snavel van de merel is relatief zacht van structuur. Hierdoor kan de vogel geen zonnebloempitten pellen of harde bessen openbreken. In de winter worden veel vruchten bovendien hard en verliezen ze voedingswaarde, waardoor bevroren besjes oneetbaar zijn voor merels. Klassiek vogelzaad is daarom ongeschikt, omdat hun energieverspilling bij het proberen pellen van zaden niet opweegt tegen de opbrengst. Merels hebben baat bij zachte, vochtrijke voeding die makkelijk toegankelijk is.
Effectief ondersteunen van merels in de winter
Om merels door koude periodes te helpen, adviseren experts om voedsel aan te bieden dat aansluit bij hun behoeften: overrijpe appels en peren (eventueel gehalveerd), geweekte rozijnen, havervlokken met een beetje olie en een insectenmengsel met meelwormen. Verspreid dit voer op de grond, bij voorkeur dichtbij struiken, hagen of takken. Zo voelen de vogels zich veilig en kunnen ze snel dekking zoeken bij gevaar.
Veiligheid, vers water en natuurvriendelijk tuinieren
Het risico op predatie, vooral door huiskatten, vraagt om aandacht: zorg dat er overzicht is binnen één à twee meter rond de voederplek en dat er vluchtmogelijkheden naar dekking zijn. Plaats nooit voedsel direct naast struiken waar katten zich kunnen verschuilen. Zet een schaaltje met lauw water neer en ververs dit regelmatig zodat het niet bevriest. Laat bij het tuinieren bladeren liggen, want zo onderhoudt u niet alleen het ecosysteem maar creëert u ook een natuurlijke "restaurant op de begane grond" voor merels en andere bodemvogels.
Afstemming op de biologie van de merel
Elke beslissing in de wintervoedering zou rekening moeten houden met de biologische kenmerken van de merel. Door zachte, voedzame en vochtige voedingsbronnen te bieden in beschutte zones dicht bij struiken, draagt u bij aan de biodiversiteit en het herstel van de merelpopulatie. Dit vergroot de kans op een rijker lentegeluid en meer leven in de tuin tijdens het voorjaar.
Merels kiezen instinctief voor de voedzame bodem in plaats van de traditionele voedertafel. Door het voedselaanbod en de tuininrichting aan te passen aan hun natuurlijke gedrag, kunnen tuiniers bijdragen aan hun winteroverleving en aan het behoud van biodiversiteit.
